به تاریخ ۱۳ آگست ۲۰۲۲ - ۲۲ اسد/مرداد، «اعلامیه بین‌المللی کارشناسان درباره آپارتاید جنسیتی و پیامدهای ویرانگر آن» در یک نشست مجازی با حضور شماری از کارشناسان حقوق بین‌الملل، مدافعان حقوق زنان و چهره‌های افغانستانی رونمایی شد. انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان نیز از نهادهای همکار این برنامه بود.

این اعلامیه پس از ۱۸ ماه مشورت با کارشناسان و مدافعان حقوق زنان افغانستان و دیگر کشورها تهیه شده و بر شناسایی و پاسخ‌گویی در برابر آپارتاید جنسیتی تأکید دارد. ترجمه‌های فارسی و پشتوی این سند نیز از سوی انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان تهیه شده است.

دکتور داوود مرادیان، رئیس انستیتوت، در سخنان خود گفت که برخورد طالبان با زنان ماهیت سیستماتیک یافته است. او به دخیل ساختن اعضای مرد خانواده در کنترل زنان و تحمیل جریمه‌های مالی بر خانواده‌ها به‌عنوان نمونه‌هایی از سازوکارهای طالبان برای اعمال محدودیت بر زنان اشاره کرد.

او همچنین یادآور شد که انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان از جمله نهادهایی بود که در سال‌های نخست بازگشت طالبان، مفهوم «آپارتاید جنسیتی» را در مورد سیاست‌های این گروه مطرح کرد. انستیتوت در جولای ۲۰۲۲ نشستی را در دانشگاه ساسکس با عنوان «آپارتاید جنسیتی طالبان؛ از محکومیت تا پاسخ‌گویی» برگزار کرده بود؛ در زمانی که این مفهوم هنوز در محافل حقوقی و دانشگاهی به گستردگی امروز مطرح نبود.

در این برنامه تأکید شد که سیاست‌های طالبان علیه زنان مجموعه‌ای از محدودیت‌های پراکنده نیست، بلکه بخشی از یک نظام سازمان‌یافته و سیستماتیک برای حذف زنان از زندگی عمومی و اجتماعی است و مقابله با آن نیازمند پاسخ‌گویی حقوقی و جلوگیری از عادی‌سازی طالبان است.

«اعلامیه کارشناسان درباره آپارتاید جنسیتی» خواستار توسعه و استفاده از حقوق بین‌الملل برای پایان دادن به این نظام، پاسخ‌گو ساختن عاملان آن و تقویت ابزارهای حقوقی در اختیار زنان و مدافعان حقوق بشر افغانستان است. این اعلامیه همچنین بر ضرورت درج صریح آپارتاید جنسیتی در چارچوب حقوق بین‌الملل و مقابله با هرگونه عادی‌سازی نظام‌های مبتنی بر حذف سازمان‌یافته زنان تأکید دارد.